PFAS in drinkwater is opnieuw actueel in Nederland. Op 22 september 2026 meldde GGD Zaanstreek-Waterland dat onderzoek van Greenpeace laat zien dat het kraanwater van ruim een derde van de Nederlandse bevolking boven de gezondheidskundige advieswaarde van het RIVM uitkomt. De GGD zegt dat deze bevindingen aansluiten bij eerdere onderzoeken van het RIVM.
Dat klinkt zorgelijk, maar er is een belangrijk onderscheid: een overschrijding van de RIVM-advieswaarde betekent niet automatisch dat het drinkwater niet aan de wettelijke eisen voldoet. Het RIVM en de Rijksoverheid geven aan dat Nederlands kraanwater aan de wettelijke PFAS-eis voldoet en dat je kraanwater gewoon kunt blijven drinken. In dit artikel leggen we uit wat de cijfers betekenen, waar PFAS in drinkwater vandaan komt en wanneer een waterfilter aantoonbaar iets tegen PFAS kan doen.
Waarom is PFAS in drinkwater nu weer in het nieuws?
De GGD Zaanstreek-Waterland berichtte op 22 september 2026 over nieuwe aandacht voor PFAS in Nederlands kraanwater. Volgens het aangehaalde onderzoek ligt de gemeten hoeveelheid PFAS voor ruim een derde van de bevolking boven de gezondheidskundige advieswaarde van het RIVM.
De GGD benadrukt tegelijk dat je kraanwater gewoon kunt blijven drinken. Ook de Rijksoverheid schrijft dat drinkwater kleine hoeveelheden PFAS kan bevatten, maar dat de hoeveelheden klein zijn en voldoende water drinken belangrijk blijft.
De actuele discussie gaat dus vooral over het verder verlagen van de langdurige blootstelling aan PFAS en over de vraag hoe streng de normen in de toekomst moeten zijn. Het is niet hetzelfde als een acute waarschuwing om geen kraanwater meer te drinken.
Wat zijn PFAS?
PFAS is de verzamelnaam voor een grote groep door de mens gemaakte chemische stoffen. Ze zijn in veel toepassingen gebruikt omdat ze bijvoorbeeld water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen hebben. Het probleem is dat veel PFAS zeer langzaam afbreken en daardoor lang in het milieu aanwezig kunnen blijven.
PFAS kunnen via voedsel, drinkwater, lucht en andere routes in het lichaam terechtkomen. De mogelijke gezondheidseffecten hangen af van de soort PFAS, de hoeveelheid en de duur van de blootstelling. Daarom proberen overheid, drinkwaterbedrijven en andere organisaties de uitstoot en blootstelling verder terug te dringen.
Hoeveel PFAS mag er in Nederlands drinkwater zitten?
Hier ontstaat veel verwarring, omdat er een wettelijke kwaliteitseis én een strengere gezondheidskundige advieswaarde bestaan.
| Waarde | Hoeveelheid | Wat betekent het? |
|---|---|---|
| Wettelijke PFAS-eis | 100 ng/L | Geldt voor de som van 20 PFAS. Volgens het RIVM voldoet Nederlands drinkwater aan deze wettelijke eis. |
| RIVM-advieswaarde | 4,4 ng/L PFOA-equivalenten | Een strengere gezondheidskundige richtwaarde die rekening houdt met verschillen in schadelijkheid tussen PFAS. |
De twee waarden zijn niet één-op-één met elkaar te vergelijken: de wettelijke eis telt een vastgestelde groep PFAS op, terwijl de RIVM-methode stoffen omzet naar PFOA-equivalenten op basis van hun relatieve potentie. Het RIVM legt deze systematiek uitgebreider uit.
Zit er overal in Nederland evenveel PFAS in kraanwater?
Nee. De hoeveelheid kan verschillen per waterbron en productielocatie. Een deel van het Nederlandse drinkwater wordt gemaakt uit grondwater en een deel uit oppervlaktewater. Het RIVM heeft eerder vastgesteld dat drinkwater uit grondwater doorgaans minder PFAS bevat dan drinkwater dat uit oppervlaktewater wordt gemaakt.
Dat betekent niet dat je op basis van alleen je provincie of woonplaats een betrouwbare conclusie kunt trekken over je eigen kraanwater. Voor lokale meetgegevens en eventuele waarschuwingen zijn je eigen drinkwaterbedrijf, de GGD en officiële overheidsbronnen de aangewezen informatiebronnen.
Kan ik kraanwater gewoon blijven drinken?
Ja. Dat is op het moment van schrijven, 23 september 2026, het advies van het RIVM, de Rijksoverheid en de GGD. Nederlands drinkwater voldoet aan de wettelijke eisen voor PFAS. De gezondheidskundige advieswaarde van het RIVM is strenger en is bedoeld om de blootstelling op langere termijn verder te verlagen.
Daar komt bij dat PFAS niet alleen via drinkwater wordt ingenomen. Eerdere RIVM-analyses laten zien dat voedsel een grotere bijdrage aan de totale PFAS-blootstelling levert dan drinkwater. Alleen kraanwater vermijden pakt de bredere bron van blootstelling dus niet automatisch aan.
Helpt een waterfilter tegen PFAS?
Sommige waterfilters kunnen bepaalde PFAS verminderen, maar zeker niet ieder waterfilter doet dat. Dit is precies het punt waarop marketingclaims snel te breed worden.
De Amerikaanse milieudienst EPA noemt onder andere deze technieken die, afhankelijk van het systeem, effectief kunnen zijn bij het verminderen van PFAS:
- granulair actief kool (GAC), waarbij stoffen aan het kooloppervlak worden gebonden;
- omgekeerde osmose (RO), waarbij water door een zeer fijn membraan wordt geperst;
- ionenwisseling, waarbij speciale harsen verontreinigingen uit het water binden.
De werking verschilt per filter, type PFAS, capaciteit, doorstroomsnelheid en onderhoud. Een filter dat 'actieve kool' of 'RO' in de productnaam heeft, is daarom niet automatisch aantoonbaar geschikt voor PFAS.
Waar let je op bij een waterfilter tegen PFAS?
Wil je specifiek PFAS in drinkwater verminderen, kijk dan verder dan algemene termen zoals “zuivert water” of “verwijdert chemicaliën”. Controleer minimaal:
- een expliciete PFAS-reductieclaim van de fabrikant;
- onafhankelijke test- of certificeringsgegevens die bij precies dat model horen;
- welke PFAS zijn getest en tot welke capaciteit het filter is beoordeeld;
- de vervangingsinterval van cartridges of membranen;
- correcte installatie en onderhoud, omdat verzadigde filters minder goed kunnen werken.
De EPA adviseert bij PFAS-filters te letten op onafhankelijke certificering. Bij drinkwaterfilters worden onder meer NSF/ANSI-standaarden gebruikt om specifieke reductieclaims te onderbouwen.
Werkt een survivalwaterfilter automatisch tegen PFAS?
Nee. Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen microbiologische vervuiling en opgeloste chemische stoffen.
Veel compacte outdoor- en survivalfilters zijn ontworpen om deeltjes en bepaalde micro-organismen uit water te filteren. Een poriegrootte van bijvoorbeeld 0,1 of 0,01 micron zegt op zichzelf niets over aantoonbare PFAS-reductie. PFAS kunnen opgelost in het water aanwezig zijn en vragen om een techniek die specifiek voor die toepassing is getest.
Daarom presenteren we onze huidige waterfilters niet automatisch als PFAS-filters. Ze zijn bedoeld voor de toepassingen en verontreinigingen waarvoor hun specificaties zijn onderbouwd, bijvoorbeeld outdoor gebruik en noodvoorbereiding. Als je specifiek een filter tegen PFAS zoekt, moet de PFAS-prestatie van dat exacte model aantoonbaar zijn.
Is een waterfilter dan zinvol voor noodvoorbereiding?
Ja, maar om een andere reden. Bij noodvoorbereiding kunnen verschillende waterproblemen spelen. Er kan tijdelijk geen kraanwater beschikbaar zijn, er kan een kookadvies gelden of je bent afhankelijk van een alternatieve waterbron. Welke oplossing veilig is, hangt af van het probleem.
Een filter dat geschikt is voor bacteriën of andere microbiologische verontreinigingen is niet automatisch geschikt voor PFAS, zware metalen of andere chemische stoffen. Andersom vervangt een PFAS-filter niet automatisch een oplossing voor microbiologisch onveilig oppervlaktewater.
Volg bij een echte drinkwaterstoring daarom altijd de instructies van je drinkwaterbedrijf, veiligheidsregio of GGD. Lees daarnaast onze gids 72 uur zonder kraanwater: zo bereid je je voor.
Water opslaan en water filteren zijn twee verschillende dingen
Voor een noodvoorraad is veilig opgeslagen drinkwater de basis. Een waterfilter kan een nuttige aanvulling zijn, maar is geen reden om helemaal geen water op voorraad te houden.
De Nederlandse campagne Denk Vooruit adviseert voor de eerste 72 uur onder meer voldoende drinkwater te bewaren. Voor wie daar praktisch mee aan de slag wil, hebben we een aparte collectie wateropslag en een persoonlijke noodpakket-keuzehulp.
Wil je vooral onderweg, tijdens kamperen of op reis weten hoe je veilig met onbekende waterbronnen omgaat? Lees dan ook Veilig drinkwater op vakantie en Waterfilterfles: hoe werkt het en wanneer gebruik je er één?.
Conclusie: PFAS is reden voor bronaanpak, niet voor paniek
De nieuwe aandacht voor PFAS in drinkwater laat zien waarom het belangrijk is om de hoeveelheid PFAS in het milieu en onze waterbronnen verder te verminderen. Tegelijk is de boodschap van RIVM, Rijksoverheid en GGD duidelijk: je kunt Nederlands kraanwater blijven drinken.
Wil je PFAS met een thuisfilter verminderen, kies dan alleen een systeem waarvan de PFAS-reductie voor dat specifieke model aantoonbaar is. Ga niet af op alleen poriegrootte, het woord “waterfilter” of een algemene zuiveringsclaim.
Voor noodvoorbereiding blijft de basis anders: bewaar voldoende veilig drinkwater en gebruik een waterfilter alleen voor de verontreinigingen waarvoor het daadwerkelijk bedoeld en getest is. Zo maak je een nuchtere keuze op basis van het probleem dat je wilt oplossen.
